12 yıl önce, 7
Kasım 2014 tarihinde Güney Kore’nin Busan şehrinde ITU – “Plenipotentiary Conference PP-14” konferansına misafir olarak katılmıştım. Toplantının
planlanması ve sonrasında yönetim tarzı işin ehli uzmanların uğraşılarını
yansıtmaktaydı. Seçkin delegelerin katılım gösterdiği konferansta aralarında
birleştirici konuların konuşulduğu oturumlar gerçekleştirildi. Bilgelikle
idaresi yürütülen etkinlikte güncel meselelerin yanı sıra temel başlıklar
tartışıldı. Olabildiğince hem fikir olunan maddeler dışında sert çekişmeler
yaşanan başlıklar için çözüm arandı. Alınan kararlara kısaca göz gezdirirsek
başlıca kesinleşen çıktılar şu şekilde sıralandı.
1. Küresel
Uçuş Takibi (Global Flight Tracking)
Malezya Havayolları
MH370 kazasının ardından, sivil havacılık güvenliğini artırmak amacıyla
uçakların küresel olarak gerçek zamanlı takibi için frekans tahsisi ve teknik
çalışmaların başlatılmasına karar verilmiştir.
2. Bağlantı
2020 Gündemi
Dünya genelinde
dijital uçurumu kapatmak için somut hedefler belirlenmiştir. Bu kapsamda, 2020
yılına kadar küresel internet erişiminin artırılması, geniş bant kapsamının
hızlandırılması ve gelişmekte olan ülkelerdeki maliyetlerin düşürülmesi
hedeflenmiştir.
3. İnternet ve
Siber Güvenlik Politikaları
IPv4'ten IPv6'ya
geçişin hızlandırılması kararlaştırılmıştır.
İnternet
yönetişimi ve ITU'nun görevi ve konumu tartışılmıştır. Üye devletlerin
internetle ilgili kamu politikalarında daha etkin olması ve çok Paydaşlı
modelin desteklenmesi vurgulanmıştır. İki zıt anlayışın etkin olduğu internet
yasası düğümü ayrı boyutlarda ilerleyerek uygulama adımları ortak yaklaşım
sonuçlandırılamamıştır.
Çocukların
çevrimiçi korunması (COP) “Child Online Protection” ve siber güvenliğin artırılmasına yönelik mevcut
kararlar güçlendirilmiştir.
4. Sağlık ve
Acil Durumlar (Ebola ile Mücadele)
O dönem Batı
Afrika'yı etkileyen Ebola salgını nedeniyle, bilgi ve iletişim teknolojilerinin
(BİT) küresel sağlık buhranı ve salgınlarla mücadelede nasıl kullanılacağına
dair özel bir karar (Resolution 202) alınmıştır.
5. Engelliler
İçin Erişilebilirlik
Engelli
bireylerin ve özel ihtiyaçları olan kişilerin dijital teknolojilere erişimini
artırmak için ITU'nun yetki alanı genişletilmiş ve bu konuda somut adımlar
atılması zorunlu kılınmıştır.
Oturumların
zamanında etkin ve verimli tamamlanmasını beğeniyle izlemiştim. Görüşmeler
küresel dijital yöntemlerin tasarımı alanında, bir dönüm noktası olarak
yorumlanmıştı. Böylece neticede önemli sürdürümcü kararlar alınmıştır.
Busan şehrinin
yakın tarihimizdeki yeri, duygusal kahramanlık mücadelesinin yaşanması
dolayısıyla ayrı bir ehemmiyete sahiptir. 1950 yılında, hayatlarını cesurca eda
eden 462 şehidimizin anıt mezarlarını gözyaşları içinde gezmiştim. Gencecik yiğit
şehitlerimizi rahmetle anıyorum, ruhları şad olsun.
Birleşmiş
Milletler uzman kuruluşu ITU “International Telecommunications Union” iletişimin önsezisi olarak
tanımlayacağımız ITUGSR2026 etkinliğini 12/15 Mayıs 2026 tarihinde Ankara
Türkiye’de gerçekleştirecek.
Görüşmelerin
amacı, Birleşmiş Milletler'in dijital teknolojiler konusundaki uzman kuruluşu
olan ITU (Uluslararası Telekomünikasyon Birliği), iletişimin geleceğini 2030
yılına kadar tamamen bağlantılı, akıllı ve sürdürülebilir bir ekosisteme dönüştürmek
olarak açıklanmaktadır.
İletişim
sektörünün uzman çalışanlarının, titizlikle uğraşarak çapraşık konulara
bilimsel çıktı üreteceklerinden kuşku bulunmamaktadır. Beklentilerimizi
listeleyecek olursak heyecanla ele alınacak temalar şu şekilde sıralanabilir.
A- Uzunca bir
zamandır yazılarımda, sunumlarımda anlatmaya gayret ettiğim “metaverse” gerçek ve sanal dünyanın
eş zamanlı etkileşiminin, nitelenmesi ve kavramsallaştırılması. ITU’nun bu
öngörüsü IMT2030-6G olarak tanımlanmakta ve sayısal uçurumu kapatmayı hedeflemektedir.
Zaten genişliği açılan ve derinliği artan böylesi bir ayrılık nasıl kapatılacak
merak konusu olmaya devam etmektedir. Somut bir eylem planı düzenlenmelidir.
B- Yapay zekânın ağ
yönetimine bütünleşik yapılanması konusunda izlenecek yol haritası nasıl
resmedilecek? Gömülü YZ ağın sürekliliği için kendi kendisini onararak kullanıcılara
devamlık sağlayacak mı? Yeni anlık iletişim ve ağın dilimlenmesi ötesinde
robotik uygulamaların yadırganmadan sistemlere dâhil edilmesi… Ağ üzerinden
sağlanacak gelişmiş yetkinliklerin kurumsal mimarileri doğrudan yeniden icat
etmek gibi isabetli bir sonucu olacaktır.
C- Bütünleşik Algılama
ve İletişim (ISAC): Geleceğin ağları sadece veri iletmekle kalmayacak, nesneleri
algılayacak, çevreyi haritalandıracak ve kullanıcıların konumunu santimetre
düzeyinde belirleyerek şimdilik farkında olmadığımız ayrıcalıklı hizmetler
sunacaktır. Örneğin, otonom araçlar için bağlantılı kalabilmenin zorluluk
olması dolayısıyla iletişimin gecikmesine hoşgörü gösterilmeyecektir. Kurumsal
değişimin atılmış olan temelleri üzerine dönüşümü hızlandıracak farklılaşmanın şaşkınlık
yaratacak seviyeye çıkması amaçlanmaktadır.
D- Konum
bağımsız, uydu bağlantılı cep telefonları beraberinde yeni girişimler için
fırsatlar yaratacaktır. Küresel anlamda uydularla doğrudan iletişim tasarlanan
yeni ürünlerin gerçek küresel ihtiyacı karşılama özelliğini fazlasıyla
artıracaktır. Şimdiden yeni fikirleri düşünmeye başlamak ve gündeme almak
yararlı olacaktır.
E- Sürükleyici
İletişim: 6G'nin holografik iletişimi kaçınılmaz görünmektedir. Ancak kişisel
olarak, bant genişliğini böylesine alıp başını gitmesinin neticesinde şu soruyu
sormakta çekinmemeliyiz. 2 duyumuzun ses ve görüntü ötesinde diğer
alanlar da ufukta belirmeye başladı mı?
GSR-26
oturumlarında ele alınacak temaların insanlık için faydalı projelere dönüşmesi
hedeflenmektedir. Öngörmek, faydalanmak, deneyimlemek, paylaşmak, korumak ve
güçlendirmek, hayat kurtarmak, altyapı sorunlarını çözmek, yatırımların önünü
açmak, sakıncalı içerik ve tehlikelerden arındırmak öncelikli olacaktır. Asıl
Özetleyecek
olursak, GSR-26'nın ana odağı; düzenleyicileri yapay zekâdan güvenli bir
şekilde faydalanmak, yatırımları canlandırmak ve geleneksel kuralların ötesine
geçen yenilikçi bir gelecek inşa etmek için gerekli olan 'yönetişim esasları'
çerçevesini kurgulamaktır.
Hızlanarak devam
eden teknolojik gelişmelerin sarsıcı dokunuşlarını anlamak kaçınılmaz
olacaktır. Dolayısıyla 2014 yılında alınmış kararların değerlendirilmesi
faydalı olacaktır. Büyümekte olan dijital uçurumun üzerine, sağlam temellere
dayalı köprüler inşa etmek önkoşuldur. Ortamı doğru iklimlendirmek ve öğrenim
sürecini ivmelendirmek çabukluk için elzemdir.
Yararlı
görüşlerin ve kararların alınması dileklerimle… Sağlıcakla kalın
İcrayı San’at Eyle.
