Satranç terimleri
içinde, üzerinde en çok tartışılan konumlardan bir tanesi de açarak Şah tehdidinde bulunmaktır. Oyun
esnasında böyle bir durumla karşılaşılması ciddi taş kaybı ile sonuçlanabilir. Yerinden
oynayan bir taş rakibine kendisi değil arkasına gizlenmiş bulunan başka bir taş
ile Şah çekecektir. Rakibini bu
ortama getirmeyi başaran bir oyuncu rakip Şah
ile hizalanmış ancak arka planda bulunan daha güçlü bir taşı yerinden
oynatmadan karşı Şaha karşı
kullanmış olacaktır.
Böylesi bir hamle
vurucu olacak ve hasar hesabı yapmak da çok güç olacaktır.
Peki, tahtada
nasıl bir tablo ortaya çıkarsa bu durumla karşılaşılır?
Öncelikle Şah
saldırısına göz atalım. Rakip Şah
ile Şah çekecek güçlü parça arasına
direkt olarak girmiş başka bir taş bulunmalıdır. Önde ve arkada konumlanmış
taşların güçleri birbirlerinden farklı olmak zorundadır. Hangisinin daha güçlü
olduğu önemli değildir. Genellikle önde daha zayıf örneğin Fil veya At arkada ise Kale veya Vezir en korkulan oyun tarzıdır. Önde Vezir seçeneği ise kuralar gereği zaten mümkün değildir. Aynı
şekilde arkada At seçeneği de
olasılık dışındadır.
Piyonların bulunduğu ortamda ise ya En-Passant yani çapraz rakip Piyonu geçerken alma veya ileri doğru hareketle arkada buluna Filin, Kalenin veya Vezirin
önünün açılması ile şah çekilmesi imkânının sağlanmasıdır.
Önde bulunan taş
gideceği konum itibari ile yeni bir kareye yerleşebilir veya direkt olarak
rakibin taşını alabilir. Dolaylı olarak 2 hamle gerçekleştirilmiş gibi bir
durum ortaya çıkar. Her 2 saldırıyı aynı anda bertaraf etmek imkânsızıdır.
Aslında satrançta
gizlenme veya unutulma mümkün değildir. Başka bir kareye ilerleyen taş
arkasında zaten görünen ve Şah ile
hizalanmış güçlü bir parçayı devreye almıştır. Hamle sonrasında önde bulunan
taşın hareketi neticesinde verdiği hasar mı telafi edecek yoksa Şah çekildiği için Şah yerinden oynayacak mı? Ya da Şahın önünü kapatacak başka bir çare mi uygulanacak?
Usta oyuncular
öncelikle böyle bir duruma düşmemek için derin düşünce içinde bulunurlar.
Diyelim ki bu durum oluştu, o zaman tedbirlerden bir tanesi, Şah çeken arkadaki taş ile Şah arasında yerleştirilecek güçlü bir
taşın hem tehdidi uzaklaştırması hem de aynı zamanda Şah çeken taşı alma hamlesini gerçekleştirmesi olmalıdır. Ayıca
arkada bulunan taş zaten rakip oyuncu taşları ile baskı altındaysa ve direkt
alınabilecekse, çözüm üretilebilir.
Böylesi bir
tedbir ancak çok daha vahim bir harekette işe yaramayacaktır. Çift Şah çekme “Double Check”. Önde hareket eden Taş ile arkada
konumlanan taş aynı anda Şah çekebilir.
Şah çift tehditle karşılaşabilir.
Vahim bir durum öndeki taş zaten hem hasar vererek yerini değiştirmiş Şah çekmiş hem de arkasında ki güçlü
taş eşzamanlı olarak saldırmıştır. Çok zor savuşturulacak bu gelişme, genelde
maçın kaybı ile neticelenir.
Böylesi saldırılar
sadece Şah temelli
kurgulanmayabilir. Değerli taşları da aynı sistem ile yok etmeye çalışmak da
sık sık karşılaşılan bir durumdur.
Özetle önde
bulunan taşların saldırı ihtimali olmamasına rağmen daha derinlere ve arkada
yerleşik güçlü taşların hamle seçenekleri gözetilerek karşı kazanma ihtimalleri
devreye alınmalıdır.
